Tüp Bebek

[Toplam:2    Ortalama:5/5]

Tüp Bebek Nedir?

Tüp Bebek, normal yollarla veya tıbbi tedavi ile hamile kalamayan çiftlerde uygulanan bir yöntemdir. Bu yöntemle kadından alınan yumurtalarla kendi eşinden alınan spermler laboratuar ortamında döllendirilir ve gelişen embriyolar bir kateter(ince tüp) yardımı ile rahim içerisine nakledilir. İşte bu işleme tüp bebek yöntemi denilir. Tüp bebek, ya klasik yöntem olan sperm ile yumurtanın aynı tüp içerisinde döllendirildikten sonra veya güncel bir yöntem olan mikro-enjeksiyon yöntemi ile yumurtanın döllendirilerek rahim içerisine transfer edilmesi şeklinde uygulanır.

Toplanan yumurtalar tüp bebek embriyoloji laboratuarına verilir. Laboratuarda yumurtaların durumları değerlendirlir. Sağlıklı olan yumurtalara mikro-enjeksiyon yöntemi ile döllenme işlemi uygulanır. Döllenmiş olan embriyolar ise en az 5 gün laboratuar ortamında geliştirilir. Gelişen bu 5 günlük en iyi embriyolara Blastosist denir. Blastosistler gebelik oranı en yüksek olan embriyolardır. O nedenle biz kendi merkezimizde 5. gün(Blastosist) uygulama yöntemi ile embriyo transferi yapmaktayız.

Tüp Bebek Süreci

Erkeğe ait ve kadına ait tüm kısırlık sebepleri araştırılır, tıbbi tedavi veya cerrahi yöntemle tedavi edilemeyen evli çiftlerde ise tüp bebek uygulamasına karar verilir. Tüp Bebekte, önce kadının yumurtalık rezervi değerlendirilir. Yumurtalık rezervine göre hangi tedavi protokolü uygulanacağına karar verilir. Her hastada yumurtlama tedavi protokolleri farklıdır. Bazı hastalarda düşük doz hormon, bazı hastalarda ise yüksek doz hormon kullanımı gerekebilmektedir. O nedenle hastaların durumlarının iyice değerlendirilmesi ve hastanın kendi durumuna göre yumurtlama tedavi planı düzenlenmelidir.

Tüp Bebek Tedavi Planı

Adet kanamasının 2. veya 3. günü hormon tetkiklerini ve ultrason muayenesini takiben kullanılacak olan hormon ilaçlarının dozları belirlenir. 4-5 günlük ilaç kullanımını takiben hastada yeterli yumurta gelişimi olup olmadığını kontrol etmek için muayene edilir. Bu muayeneler 2-3 gün aralıklarla tekrarlanır. Yumurta çapları 18-19 mm’nin üzerine çıktığında ve hormon değerleri beklenen seviyelerde olduğunda yumurtayı çatlatan iğne uygulanır. Bu çatlama iğnesinden yaklaşık olarak 35-36 saat sonra anestezi altında yumurta toplama işlemi(OPU) gerçekleştirilir

Mikro-Enjeksiyon

Hastada toplanan yumurtalar tüp bebek laboratuvarına verilir. Bu yumurtalar ayıklanır, temizlenir ve sağlıklı olanlarına mikro-enjeksiyon yöntemi ile döllendirme işlemi uygulanır. Mikro-Enjeksiyon yönteminde: Erkeğin spermlerinden kaliteli olanları seçilir, bir mikro-enjeksiyon iğnesi yardımı ile kadının yumurta hücresi içerisine enjekte edilir ve 16-24 saat içerisinde döllenme işlemi gerçekleştirilir. Mikro-Enjeksiyon yöntemi ile daha yüksek oranda döllenme sağlanmaktadır. Bu süreçte döllenen yumurtalar(embriyolar) 4-5 gün laboratuar ortamında geliştirilerek Blastosist dönemine ulaştırılır. Bu Blastosistlerle yapılan embriyo transfer işlemi gebelik şansını oldukça artırmaktadır.

Embriyo Transferi

Bilastosist dönemine ulaşan sağlıklı embriyolar gebelik şansı en yüksek olan embriyolardır.

Transfer öncesi hastalara ortalama 18-20 gün hormon tedavisi uygulanır. Bu tedavi süresinde rahim içi doku kalınlığı ve yeterli gelişip gelişmediği kontrol edilir. Eğer rahim içi kalınlığı ve gelişme uygunsa Blastosist Embriyo Transferi uygulanır.

Embriyo transferi işlemi steril şartlarda ve ortamda uygulanmalıdır. Bazı durumlarda ve hassas hastalarda anestezi altında ebmriyo transferi yapılmaktadır.

Tüp Bebekte Kaliteli Embriyo Seçimi

Tüp Bebek işleminde bazen kalite embriyo elde edilememektedir. Kaliteli embriyoların olmaması embriyo transferi sonrası gebelik oranlarını oldukça düşürmektedir. O nedenle tüp bebek merkezlerinde kaliteli embriyo geliştirmek ve kaliteli embriyoların seçilerek transfer edilmesi son derece önemlidir.

Kaliteli embriyo elde edilemeyen tüp bebek hastalarında öncelikle daha önce uygulanmış olan tedavi protokolleri değiştirilir, hasta dostu tedavi protokolleri uygulanmalıdır. Genellikle yüksek dozda kullanılan yumurtlama hormonlarının kendisi bile bazı durumlarda yumurta gelişimi üzerine olumsuz etki yaparak kalitesiz yumurta gelişimine yol açabilmektedir. O nedenle daha önce birkaç kez tüp bebek denemesi olup, kaliteli yumurta ve embriyo elde edilemeyen hastalarda hasta dostu, düşük dozlu hormon protokolleri ve bazen de hormonsuz doğal siklüs(hastanın beyninden salgılanan üreme hormonlarını teşvik etmek) uygulamaları ile az sayıda ama kaliteli yumurtalar ve neticesinde kaliteli embriyolar elde edilerek gebelik şansı artırılabilmektedir.

Kaliteli embriyo transfer etmenin diğer bir yolu da, genetik yollarla(Array CGH, NGS Yöntemleri) kaliteli embriyolar seçilerek, kaliteli embriyo transferi yapılır.

Genel tıp pratiğinde bazı durumlarda sağlıklı embriyo elde etmek çok zordur. Özellikle ailesinde kalıtsal ve genetik bir hastalığı olanlar, daha önce sakat doğum yapmış olanlar, daha önce genetik bozukluğu olan çocuk doğurmuş çiftler, bazı kan hastalıkları olanlar ve tekrarlayan düşüğü olan evli çiftlerde mutlaka genetik inceleme eşliğinde tüp bebek – mikro-enjeksiyon yöntemi uygulanmalıdır. Bu şekilde elde edilen sağlıklı embriyoların transfer edilmesiyle evli çiftlerin çocuk sahibi olması sağlanabilir.

Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlıkları

Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlıkları:
Son yıllarda gelişen laboratuvar teknolojisi ve tıbbi bilgilerimiz sayesinde tüp bebek tedavisinde oldukça önemli başarılar elde edilmeye başlanmıştır. Başlangıçta %10-20 oranında gebelik elde edilirken, bilgi birikimi ve teknoloji sayesinde bu gebelik oranları %60-80 oranlarına çıkmıştır. Ancak yinede bazı hastalarda çok iyi tedavi protokolleri ve kaliteli embriyoların transfer edilmesine rağmen yinede gebelik oluşmamaktadır. Tüp bebek tedavisinde en çok zorlandığımız konuların başında, defalarca tüp bebek uygulandığı halde gebelik elde edilemeyen hasta grubu gelmektedir. Bu gruptaki hastalar, daha önce 3-5 kez hatta 10 kez tüp bebek tedavisi denemiş hastalardır. Bu hastalar gerek ekonomik, gerekse psikolojik olarak çok hırpalanmış hasta grubudur.

Bu hastalarda yapılması gereken, infertil çiftin tekrar baştan değerlendirilmesi, tetkiklerinin yenilenmesi, gözden kaçan bir sebep varsa ortaya konulması gerekmektedir. Ayrıca bu tür hastalara iyi bir psikolojik destek tedavisi de uygulanmalıdır.

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığının sebepleri:
1) Rahim içerisinde kronik endometrit dediğimiz iltihaplar, küçük polipler, rahim içerisi yapışıklıklar, gözden kaçan çift rahim veya rahim içerisinde perde(septum) olması.

Rahim içerisinde kronik endometrit varsa uygun tedavi yapılmalıdır. Uygun tedavi ile hastalarda hamile kalma oranı 3-5 kat artmaktadır. O nedenle basit bir rahim iltihabı dahi gebeliği engelleyebildiği unutulmamalıdır.

Rahim içerisindeki polipler, yapışıklıklar, miyomlar ve rahim içerisindeki perde(septum) histeroskopi denilen optik kamera ile lazer eşliğinde müdahale edilerek sebep ortadan kaldırılır ve hastanın hamile kalması için uygun ortam hazırlanır. O nedenle tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında mutlaka rahim içerisi histeroskopi yardımı ile incelenmeli ve bir problem varsa aynı anda giderilmelidir.
2) Kaliteli yumurta oluşturulamaması: Tüp bebek tedavisinde uygulanan yüksek dozdaki yumurtlama hormonları bazı hastalarda yumurta gelişimi sağlamasına rağmen bazı hastalarda ise yumurta kalitesini bozabilmektedir. Yumurta kalitesi bozulduğu için kaliteli embriyo gelişemez ve gebelik oluşamaz. Bu tür hastalarda tedavi protokolünü değiştirerek daha doğal tedavi protokolleri uygulanarak hastanın kendi hormonları teşvik edilerek yumurta gelişimi sağlanır. Bu duruma doğal tedavi protokolü(Naturel Siklüs). Natürel Siklüs, her hastanın kendi durumuna özel tedavi protokolleri uygulanarak başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.
3) Pıhtılaşma mekanizması bozuklukları: Bazı hastalarda kanın pıhtılaşması mekanizmasında bozukluk olabilmektedir. Bu durum, hamileliğin oluşumunu engellediği gibi, hamilelik oluşan bazı hastalarda ise tekrarlayan düşüklere yol açabilmektedir. Bu hastalarda da kanın pıhtılaşmasını engelleyen ilaçlar kullanıldıktan sonra uygun infertilite tedavisi uygulanmalıdır.
4) İmmünolojik Sebepler: Transfer edilen embriyo ile anne rahmi arasında bir uyuşmazlık söz konusudur. Bu grup hastalarda en iyi embriyoyu transfer etseniz bile rahim içerisi bu embriyoyu reddeder, gebelik oluşmasını engeller veya oluşan gebeliğin düşükle sonuçlanmasına yol açabilmektedir. Bu tür hastalarda bazı immünolojik tedavi protokolleri uygulanarak başarılı gebelik sonuçları elde edilebilmektedir.
5) Embriyodaki Genetik Bozukluklar: Bazı hastalardan elde edilen embriyolar mikroskop altında normal görünse bile bazen genetik- kromozom bozuklukları olabilmektedir. Bu kromozom bozukluğu olan embriyolar transfer edilmesi ile ya gebelik oluşmaz, yada gebelik oluşsa bile düşükle sonuçlanmaktadır. Bu tür hasta grubunda da ileri genetik analizler(Array CGH ve NCS Yöntemleri) ile sağlıklı embriyolar elde edilerek transfer edildiğinde başarılı gebelik oranları oldukça artmaktadır.
6) Embriyo Transferinin Rahim İçerisi Gelişmesi ile Uygun Olmayan Zamanda Yapılması: Eğer embriyo transferi tedavi protokolü ile rahim içerisi uygun ve yeterli geliştirilemez ise en iyi embriyo transfer edilse bile uygun olmayan rahim içerisi embriyonun gelişmesine izin vermez. Çünkü rahim içerisi embriyo gelişimi için uygun değildir. O nedenle embriyo transferi uygulama aşamasında mutlaka rahim içerisi embriyo gelişimi için uygun bir hale getirilmelidir. Bu nedenle tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı olan hastalarda rahim içerisinin uygun gelişimine özen gösterilmelidir.

Yazar: Prof. Dr. Kadir SAVAN
Siz değerli hastalarımı bilgilendirmek amacıyla elimden geldiğince yazmaya çalışıyorum.
Prof. Dr. Kadir SAVANKadın Doğum Uzmanı

Tüm merak ettiklerinizi sormak ve randevu almak için aşağıdaki formu doldurabilir veya telefonla arayarak bana ulaşabilirsiniz.

Bir cevap yazın

Detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz?