[Toplam:2    Ortalama:5/5]

Polikistik Over Sendromu

Polikistik Over Sendromu, hormon bozukluğuna bağlı olarak yumurtalıklarda çok sayıda küçük yumurtaların gelişmesi ve bunun sonucu olarak yumurtlamanın olmaması, yumurtlama olmuş olsa bile hormonal bozukluk nedeniyle hamile kalamamak gibi şikayetlerle ortaya çıkan bir hastalıktır. Sebebi, kadınlık hormonlarının yapısında rol oynayan bazı enzimlerde ortaya çıkan düzensizliklerdir.  Normalde kadınlarda bazı enzimler yumurtalıktan kadınlık hormonu salgılanmasına yol açmaktadır. Polikistik over sendromlu kadınlarda ise bu enzimler düzenli yapılamaz ve salgılanamazlar. Buna bağlı olarak da hormonal bozukluk, yumurtlamanın olmaması ve kısırlık gibi durumlar ortaya çıkmaktadır.

Polikistik over sendromunun belirtileri şunlardır; adetlerde düzensizlik ve adet gecikmelerinin olması, kilo alma, ciltte yağlanma, sivilcelenme ve tüylenme gibi belirtilerle kendisini gösterir. Polikistik over sendromunun en önemli belirtisi, kadında yumurtlamanın olmaması ve kısırlık/infertilite şikayetidir. Bu hastaların yaklaşık %50 -%60’ında insülin direnci görülür ve bunun sonucu olarakta ileriki yaşlarda şeker hastalığı ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca polikistik over sendromlu hastaların gebeliklerinde düşük yapma ihtimali oldukta yüksektir. Bu hastalar ileriki yaşlarında şeker hastalığı, hipertansiyon, rahim içi kanseri ve meme kanseri yönünden sıkıca takip edilmelidirler.

Polikistik over sendromu tanısı; hastalarda adet düzensizliği ve adetlerinin gecikmeli olması(bazen adetleri 15 gün ile 3-5 ay gibi gecikmeli olur), infertilite şikayetinin olması, kilo artışı ve tüylenmelerin olması gibi belirtiler öncelikle polikistik over sendromunu düşündürmelidir. Ayrıca hormon testleri ve ultrason muayenesi ile polikistik over sendrom tanısı kolaylıkla konulabilmektedir.

Polikistik Over Sendromu Tedavisi

  1. Hastaların beslenme ve kilolarının düzenlenmesi: Hastalar özellikle unlu, hamurlu ve şekerli yiyeceklerden uzak durmalılar. Ayrıca hareket ve sportif aktivitelerini de artırmalıdırlar. Polikistik over sendromlu hastalara en az 5-10 kilo zayıflaması tavsiye edilmektedir. Zayıflamayı takip eden 1 yıl içerisinde hastaların %50-60’ında kendiliğinden yumurtlama olur ve hastalar hamile kalabilirler. Hastaların adetleri de düzene girer.
  2. Yumurtlama tedavisi: Yumurtlaması olmayan veya yumurtlama bozukluğu olan hastalarda özellikle ağızdan alınan haplar veya yumurtlamayı uyarak iğnelerle yumurtlama tedavisi sağlanır. En az 2 kez yumurtlama tedavisi ile hamile kalamazlarsa, yumurtlama ile birlikte aşılama da uygulanabilir. İlaçlarla yumurtlama tedavisi sağlanamazsa; ya laparoskopi ile yumurtalıklara 5-6 tane delik açılır(ovaryan drilling) veya hastalar tüp bebek tedavisine alınır.
  3. Tüp bebek tedavisi: Polikistik over sendromlu hastalarda tüp bebek ile hamile kalma şansı çok yüksektir.
  4. Laparoskopik Overyan Drilling(Overlerin lazerle delinmesi): Hiçbir tedaviye cevap vermeyen ve aşırı polikistik over sendromu olan hastalarda laparoskopik kamera ile karın içerisine girilerek her bir yumurtalığa 5-6 adet delik açılır. Bu işlemden sonraki 6-12 ay arasında hastaların %70-80’inde yumurtlama olur, adetleri düzene girer. Yinede hamile kalamazlar ise Tüp Bebek tedavisine alınmalıdırlar. Bu hastalarda tüp bebek ile çok yüksek gebelik oranları elde edilebilmektedir.

Polikistik Over Sendromu Nedir ?

Polikistik over sendromu normalde her 100 kadından yaklaşık olarak 10 – 15’inde görülmektedir. En dikkat çeken belirtileri; hormon bozukluğu, kilo alma, yumurtlama sorunu ve kısırlık şikayetleridir. Sebebi; yumurtalıktan hormon yapımını sağlayan enzimlerin bozukluğuna bağlı olarak ortaya çıkar. Bu enzimlerde doğuştan bozukluk olduğu için yeterli düzeyde kadınlık hormonları üretilemez, bu kadınlarda erkeklik hormonu(testosteron) miktarları aşırı derecede artarak vücutta sivilcelenme, yağlanma, tüylenme ve kilo alma gibi şikayetler ortaya çıkar. Ayrıca hormon dengesizliği sonucu bu kadınlarda adet düzensizlikleri de ortaya çıkar. Adetler genellikle 15-20 günlük ve bazen 3-6 ay kadar gecikebilir.

Adetlerinin 10 günlük 20 günlük bazen 2 ay 3 ay 6 ay gecikme olan bayanlar ve genç kızlar vardır. Polikistik over sendromu şikayetleri özellikle erişkin dönemdeki kızlarda ortaya çıkar ve şikayetler giderek artabilir. Özellikle okul çağındaki kız çocuklarında kilo alma, yüzde ve vücutta sivilcelenme ve adetlerde düzensizlik, polikistik over sendromunun belirtileri olabilir. Bu yönden bir kadın doğum uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Özellikle dengesiz beslenme(unlu-hamurlu ve şekerli besinler tüketmek) polikistik over sendromu belirtilerini artırabilir.

Evli ve üreme çağındaki kadınlarda; adet düzensizlikleri, kilo alma ve tüylenme şikayeti ile birlikte çocuk sahibi olamamak en önemli belirtileridir.

Polikistik over sendromunda, yumurtlamanın olmaması en büyük problemdir. Çünkü yumurtlama olmadığı için gebelik oluşamayacak, gebelik oluşsa bile düşük ihtimali bu hastalarda çok sık görülmektedir(%30-40). Ayrıca bu hastalarda gebeliğin 6’ncı ayından itibaren aşırı kilo artışı, vücutta ödem ve hipertansiyon gibi şikayetler sıkça görülmektedir.

Erken tanı konulması ve gerekli önlemlerin alınması hastalığın ilerlemesini önleyen en önemli faktördür. Ne kadar erken dönemde tanı konmuş ve uygun tedavi yapılmışsa hastalığı kontrol altında tutmak o kadar kolay olur.

Polikistik over sendromu tedavisi; hiçbir zaman kesin tedavisi yoktur. Ancak hastanın yaşam tarzını düzene sokması, düzenli beslenmesi ve gerektiğinde insülin direncini ayarlayan ilaçların kullanılmasıyla polikistik over sendromunun belirtilerinin ilerlemesini önleyebilir ve daha sağlıklı bir yaşam sürdürebilirler.

Polikistik over sendromu tanısında; hastanın adet düzensizlikleri, sivilce ve tüylenme gibi şikayetlerin yanı sıra ultrason muayenesinde yumurtalıklarda çok sayıda yumurta hücresi görülmesi, polikistik over sendromu tanısının koyulmasında önemli yer tutar. Ayrıca kandaki hormon testlerinin yapılması da tanı konulmasında yardımcı olur. Ultrasonda yumurtalıklarını gördüğümüzde yumurtalıklarımızı normalin en az 2-3 katı kadar büyük olduğunu göreceğiz ve yumurtalıklardan normalde olması gerektiğinden çok sayıda küçük küçük yumurta hücreleri yumurta kistleri görünmektedir.

Polikistik Over Sendromu Tedavisi

  • Beslenme ve yaşam tarzlarının düzenlenmesi.
  • Hareket ve aktivitelerinin artırılması.
  • İnsülin direncini düzenleyen ilaçların kullanılması(metformin).
  • Adetleri düzenlemek için doğum kontrol haplarının kullanılması.
  • Çocuk isteği olanlarda yumurtlama tedavisi ile yumurtlamanın sağlanması.
  • Yumurtlama tedavisi ile cevap alınamayan hastalarda, tüp bebek tedavisi veya laparoskopi ile yumurtalıklara 5-6 delik açılarak hastanın yumurtlamasının ve hormon düzeninin sağlanması gibi tedaviler uygulanmaktadır.

Bu hastaların tüp bebek tedavisi ile hamile kalma şansı %60-70 ‘tir.

İnsülin Direnci ve İnfertilite

İnsülin direnci; şeker metabolizmasının bozukluğuyla karakterize bir durumdur. Bu hastalarda kilo alma, tüylenme ve özellikle kısırlık şikayetleri mevcuttur. Bir kadının kilo alması ile birlikte vücudunun herhangi bir yerinde tüylenme varsa, bu durum kadında hormon dengesini bozarak yumurtlamaya engel olur ve kısırlıkla sonuçlanır. Özellikle ailesinde şeker hastası olan çiftlerde bu durum sorgulanarak kendilerinde gizli bir şeker hastalığı olup olmadığı ortaya çıkarılmalıdır.

Bildiğiniz gibi insülin vücudumuza giren şekeri parçalar ve enerjiye dönüştürür. Vücudumuzdan atılmasını sağlar. Eğer bir hastada insülin direnci varsa, vücuda giren unlu, hamurlu ve şekerli gıdalar parçalanamaz ve vücuttan atılamaz. Bu durumda kilo alma, tüylenme ve vücutta sivilce oluşmasına yol açar. Bunun sonucunda ortaya çıkan hormon bozukluğu bağlı olarak adet düzensizliği ve yumurtlama bozukluğuna yol açar.

Sonuç olarak; insülin direnci ve polikistik over sendromu olan hastalarda hormon bozukluğu neticesi yumurtlamanın olmaması, kısırlık veya düşük olma olasılığı artar. İnsilün direnci tıbbi tedavi ile kontrol atında tutulabilir ve bu hastalar tedavi sonucunda çocuk sahibi olabilirler. Bu nedenle bu tür hastaların bir an önce bir endokrinoloji ve kadın doğum uzmanına görünmesi gerekmektedir.

Yazar: Prof. Dr. Kadir SAVAN
Siz değerli hastalarımı bilgilendirmek amacıyla elimden geldiğince yazmaya çalışıyorum.
Prof. Dr. Kadir SAVANKadın Doğum Uzmanı

Tüm merak ettiklerinizi sormak ve randevu almak için aşağıdaki formu doldurabilir veya telefonla arayarak bana ulaşabilirsiniz.

Bir cevap yazın

Detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz?