Kısırlık

[Toplam:5    Ortalama:5/5]

Kısırlık Nedir?

En az 1 yıllık evli olmalarına ve çocuk istemelerine rağmen gebeliğin oluşmaması durumu kısırlık(infertilite) olarak adlandırılır. Kısırlıkta kadına ve erkeğe ait birçok faktör sorumludur. O nedenle infertilite nedeniyle başvuran evli çiftlerde önce erkeğe ait sebepler araştırılır, daha sonra kadına ait sebepler araştırılır ve kısırlık nedeni ortaya konulur. Yeni evli çiftlerde en az 6 ay zaman verilerek çiftlerin kendiliğinden hamile kalmaları beklenir. Yine de bir gebelik oluşmazsa tıbbi tedavi, cerrahi müdahale veya tüp bebek tedavilerinden uygun olan birisi uygulanır.

Eğer kısırlığa yol açan bir sebep tespit edilmiş ise tespit edilen sebep öncelikle tıbbi tedavi ile giderilmeye çalışılır ve çiftin hamile kalması sağlanır. Eğer tıbbi tedaviden sonuç alınamazsa ve herhangi bir ameliyatı gerektirecek bir durum varsa gerekli cerrahi yöntemle bu sebepler ortadan kaldırılır. Yine de gebelik oluşmazsa daha ileri teknikler(aşılama veya tüp bebek) uygulanarak gebelik sağlanmaya çalışılır.

Kadında Kısırlık (İnfertilite)

İnfertilite / Kısırlık, erken dönemde tanısı konulur ve sebep belli olursa ilaçla tedavi edilebilir. İnfertilite’nin en önemli nedenlerinden biri olan Endometriozis, genç kızlarda ağrılı adet görme, evli çiftlerde ise ağrılı adet görme ve düzenli ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamamak en önemli belirtileridir. Eğer çikolata kisti veya tüplerde yapışıklık ya da tıkanıklık varsa laparoskopi ile tedavi edilmesi gerekmektedir. Diğer önemli İnfertilite nedeni de Polikistik Over Sendromu‘dur.

Diğer infertilite nedenleri arasında Guatr(Troit Hastalıkları), diğer endokrin hormonal bozukluklar, kadın genital enfeksiyonları ve erkekteki sperm bozuklukları da önemli infertilite nedenlerindendir. İnfertilide tedavisi için bir uzmana başvurulması gerekmektedir.

İnfertilite (kadında kısırlık) veya halk arasındaki adıyla kısırlık özellikle evli çiftlerin en az 1 yıllık bir süre düzenli cinsel ilişkide bulunmalarına ve çocuk istemelerine rağmen, çocuk sahibi olamıyorlarsa bu durum infertilite veya kısırlık olarak adlandırılır.  Bu evli çiftin bir an önce bir kadın doğum uzmanına, bir infertilite kliniğine veya tüp bebek merkezine başvurmaları gerekmektedir.

Çünkü infertiliteye yol açan bir çok faktör vardır, bunların içerisinde en önemlileri kadına ve erkeğe ait olan faktörlerdir. Kadına ait olan faktörlerin arasında en sık rastladığımız yumurtlama problemleridir. Yani kadında düzenli yumurtlama olmaz, adetlerinde düzensizlikler veya adetlerinde gecikmeler olur. Bu durumdaki evli bayanın bir an önce bir infertilite veya tüp bebek merkezine müracaat etmesi gerekmektedir. Diğer bir sebep yumurtalıklardaki kistlerdir. Eğer bir kadında kistler varsa bu durumda yumurtlama sorunu ortaya çıkar, yani kistler kadınlarda yumurtanın gelişmesini engelleyerek hamileliği önleyebilir.

Kadında Kısırlık Nedenleri

Kadına ait sebepler:

Bunun içinde öncelikle bir genital enfeksiyon olup olmadığına bakılır. Daha sonra yumurtalıklar değerlendirilir. Yumurtalıkta herhangi, bir kist/çikolata kisti olup olmadığına bakılır. Yumurta rezervine bakılarak, yumurtalıkların yeterli çalışıp çalışmadığı konusunda karar verilerek ona göre tedavi düzenlenir. Ayrıca rahim filmi çekilerek rahim içerisi ve tüplerin açık olup olmadığı değerlendirilir. Gerektiğinde Histeroskopi adı verilen kamera ile rahim içerisi değerlendirilir. Rahim İçerisinde polip, miyom, rahim içi yapışıklıklar ve rahim içi perde(Septum) varsa aynı seansta histeroskopik tedavi ile giderilirler. Kadında hormon testleri yapılarak polikistik over sendromunun var olup olmadığı, böbrek üstü bezlerinin ve guatr durumu değerlendirilir. Bazen gizli bir guatr(Hashimato Hastalığı) ve insülin direnci durumları gözden kaçabilmektedir. Özellikle tiroit bezi bozuklukları hem yumurtlamayı bozar, hem de kısırlığa yol açabilmektedir.  Bu hastalıklar, ilgili hormon testleri ile ortaya çıkarıldıktan sonra sebebe yönelik tedavileri düzenlenir.

Ayrıca bazı hastalarda kanda pıhtılaşma bozuklukları ve Kollajen(Romatizma) hastalıklar da kısırlık sebebi olabilmektedir. Bu durumların ortaya çıkarılması için de gerekli testler yapılmalıdır.

Erkekte Kısırlık (İnfertilite)

Erkekte kısırlığın en önemli sebebi, yeterli miktarda sperm olmamasıdır, yani sperm sayısının az olmasıdır(Normalde sperm sayısı 1ml’de 10-15 milyonun üzerinde olması gerekir). Sperm sayısı 5 milyonun altına düşükçe gebelik oranları da o oranda azalmaktadır. Ayrıca gebelik oluşması için yeterli sayıda canlı ve hareketli spermlerin olması gerekmektedir. Fakat bir grup erkekte yeterli sayıda canlı sperm bulunmaz veya varolan spermlerin hareketleri de oldukça düşüktür. Bu durum kısırlık problemine yol açabilmektedir. Sperm hareketlerinin zayıflığı nedeniyle spermler rahimden geçerek yumurtaya ulaşamaz ve yumurtayı dölleyemez ve neticede kısırlığa yol açar. Bu nedenle infertilite(kısırlık) hastalarında basit olarak bir sperm tahlili yapılarak spermlerin yeterliliği, canlılığı ve hareketliliği değerlendirilir. Ayrıca diğer önemli bir sebep de, spermlerin morfolojilerinin(şekillerinin) bozuk olmasıdır. Sperm morfolojisi bozuk olan erkeklerde ya döllenme olmaz veya anormal embriyo gelişimi olur. Bunun sonucu olarak kısırlık veya düşük ihtimali artmaktadır.

Ayrıca erkekte endokrin(hormon bozuklukları), genetik bozukluklar, varikosel, testis tümörleri, çocukluk döneminde geçirilmiş olan kaba kulak enfeksiyonları, idrar yolları, prostat enfeksiyonları ve sigara kullanımı da ciddi oranlarda kısırlığa yol açabilmektedirler.

Erkek kısırlığı ile ilgili şikayeti olan hastaların; sperm analizi ile birlikte infertilite ile ilgilenen bir üroloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.

Erkekte Kısırlık Nedenleri

  • Erkekte Kronik Genital Yol Enfeksiyonları
  • Varikosel
  • Çocukluk Çağında Geçirilmiş Kaba Kulak Enfeksiyonuna Bağlı ORŞİT(Yumurtalık İltihabı)
  • Yumurtalık Tümörleri
  • Erkekte Kromozom Bozukluklarının Olması(Klinefelter Hastalığı vs.)
  • Sperm Yapımında Bozukluklar(Sertolisel Only Sendrom vs.)
  • Erkekte Endokrin Hormon Bozuklukları(Troit ve Şeker Hastalığı)
  • Sperm Sayısının Az Olması, Hareketlerinin Az Olması ve Sperm Şekillerinin Bozuk Olması
  • Sigara Kullanılması
  • Kemoterapi İlaçları ve Spermi Etkileyen Uzun Süreli İlaç Kullanımları

Erkekte Kısırlık Tedavisi

Kısırlık problemi olan erkekler öncelikle bir üroloji konsültasyonu yaptırılır. Ürolojik yönden bir problem varsa gerekli tedavi ürolog tarafından düzenlenir. Ancak çok ciddi sperm problemleri olan erkeklerde ise TESE veya MİKRO-TESE yöntemleri ile erkek yumurtalıklarından spermler alınarak tüp bebek laboratuarına verilir. Laboratuar bu spermler içerisinden mikro-enjeksiyonda kullanabileceği sağlıklı spermleri seçerek yumurtanın döllenmesini sağlar.

İnfertilitede Tanı Yöntemleri Nelerdir?

İnfertilitede, ilk yapılacak işlem infertilite sebebinin ortaya çıkarılmasıdır. Sebep belli olduktan sonra tedavi ona göre planlanır. Bu amaçla önce erkeğe ait sebepler ortaya konulmaya çalışılır.

Bunun için iyi bir spermiyogram ile spermlerin sayıları, hareketleri ve morfolojileri değerlendirilir. Ayrıca erkeğe ait hormon bozuklukları olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılır. Erkete yumurtalıkların kapsamlı bir şekilde muayene edilerek , gelişim bozukluğu olup olmadığı değerlendirilir. Özellikle çocuklu döneminde kaba kulak geçirenlerde yumurtalıklar küçük olur ve yeterli sayıda ve kalitede sperm üretemezler. Ayrıca erkekte herhangi bir enfeksiyonun var olup olmadığı değerlendirilerek, tedavinin sebebe yönelik yapılması sağlanır. Eğer erkekte ciddi bir problem varsa bir Üroloji Uzmanına yönlendirilerek destek alması gerekir.

İnsülin Direnci ve İnfertilite

İnsülin direnci; şeker metabolizmasının bozukluğuyla karakterize bir durumdur. Bu hastalarda kilo alma, tüylenme ve özellikle kısırlık şikayetleri mevcuttur. Bir kadının kilo alması ile birlikte vücudunun herhangi bir yerinde tüylenme varsa, bu durum kadında hormon dengesini bozarak yumurtlamaya engel olur ve kısırlıkla sonuçlanır. Özellikle ailesinde şeker hastası olan çiftlerde bu durum sorgulanarak kendilerinde gizli bir şeker hastalığı olup olmadığı ortaya çıkarılmalıdır.

Bildiğiniz gibi insülin vücudumuza giren şekeri parçalar ve enerjiye dönüştürür. Vücudumuzdan atılmasını sağlar. Eğer bir hastada insülin direnci varsa, vücuda giren unlu, hamurlu ve şekerli gıdalar parçalanamaz ve vücuttan atılamaz. Bu durumda kilo alma, tüylenme ve vücutta sivilce oluşmasına yol açar. Bunun sonucunda ortaya çıkan hormon bozukluğu bağlı olarak adet düzensizliği ve yumurtlama bozukluğuna yol açar.

Sonuç olarak; insülin direnci ve polikistik over sendromu olan hastalarda hormon bozukluğu neticesi yumurtlamanın olmaması, kısırlık veya düşük olma olasılığı artar. İnsilün direnci tıbbi tedavi ile kontrol atında tutulabilir ve bu hastalar tedavi sonucunda çocuk sahibi olabilirler. Bu nedenle bu tür hastaların bir an önce bir endokrinoloji ve kadın doğum uzmanına görünmesi gerekmektedir.

Yazar: Prof. Dr. Kadir SAVAN
Siz değerli hastalarımı bilgilendirmek amacıyla elimden geldiğince yazmaya çalışıyorum.
Prof. Dr. Kadir SAVANKadın Doğum Uzmanı

Tüm merak ettiklerinizi sormak ve randevu almak için aşağıdaki formu doldurabilir veya telefonla arayarak bana ulaşabilirsiniz.

Bir cevap yazın

Detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz?